Những điểm mới Luật Dân số có hiệu lực từ ngày 1/7/2026
Nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Luật Dân số chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, thay thế Pháp lệnh Dân số trước đây. Luật gồm 8 chương, 30 điều, với nhiều điểm mới quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng dân số, bảo đảm quyền và lợi ích của người dân.
Một trong những thay đổi nổi bật của Luật Dân số là việc chuyển trọng tâm từ “kế hoạch hóa gia đình” sang “dân số và phát triển”. Theo đó, chính sách dân số không chỉ tập trung vào kiểm soát mức sinh mà còn hướng đến giải quyết đồng bộ các vấn đề về quy mô dân số, cơ cấu dân số, phân bố dân cư và thích ứng với xu hướng già hóa dân số. Đây là bước chuyển quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước trong bối cảnh mới.
Luật Dân số cũng khẳng định rõ quyền của cá nhân và cặp vợ chồng trong việc quyết định sinh con. Mỗi cá nhân, cặp vợ chồng được quyền quyết định thời điểm sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh, trên cơ sở phù hợp với điều kiện sức khỏe, kinh tế, khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con cái.
Bên cạnh đó, Luật bổ sung nhiều chính sách hỗ trợ sinh con, đặc biệt tại các địa phương có mức sinh thấp hoặc đối với các nhóm đối tượng cần ưu tiên. Theo quy định mới, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ 07 tháng, trong khi lao động nam có vợ sinh con được nghỉ 10 ngày. Ngoài ra, phụ nữ thuộc dân tộc thiểu số rất ít người, phụ nữ tại địa phương có mức sinh thấp hoặc phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi có thể được hưởng các chính sách hỗ trợ phù hợp theo quy định.
Đáng chú ý, Luật cũng quy định một số chính sách an sinh xã hội, trong đó có việc ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội đối với người có từ hai con trở lên theo quy định, góp phần giảm áp lực kinh tế cho các gia đình trẻ, khuyến khích xây dựng gia đình đủ con, hạnh phúc.
Song song với các chính sách hỗ trợ, Luật Dân số nghiêm cấm các hành vi vi phạm như lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; cưỡng ép, ép buộc sinh con hoặc không sinh con; kỳ thị, phân biệt đối xử trong tiếp cận dịch vụ dân số. Những quy định này nhằm bảo đảm quyền con người, thúc đẩy bình đẳng giới và xây dựng môi trường xã hội công bằng, văn minh.
Luật Dân số mới là bước tiến quan trọng trong công tác dân số, thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với chất lượng cuộc sống của Nhân dân. Mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu, nâng cao nhận thức và thực hiện tốt các quy định của pháp luật về dân số, góp phần xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc và xã hội phát triển bền vững.
Nguồn: Chí Cường - PCT UBND xã
